Czym są uzależnienia behawioralne?
Uzależnienia behawioralne, nazywane również uzależnieniami od czynności, polegają na utracie kontroli nad wykonywaniem określonych zachowań, mimo ich negatywnych konsekwencji. Mechanizm uzależnienia jest bardzo podobny do uzależnień od substancji psychoaktywnych– dana aktywność staje się źródłem silnej potrzeby, chwilowej ulgi lub przyjemności, a z czasem zaczyna dominować nad innymi obszarami życia.
Najczęściej spotykane uzależnienia behawioralne to:
- uzależnienie od hazardu,
- uzależnienie od Internetu,
- uzależnienie od telefonu komórkowego,
- uzależnienie od mediów społecznościowych,
- uzależnienie od gier komputerowych,
- zakupoholizm,
- pracoholizm,
- kompulsywne korzystanie z pornografii,
- uzależnienie od ćwiczeń fizycznych.
Każde z tych zachowań może prowadzić do poważnych konsekwencji emocjonalnych, społecznych i finansowych.
Kiedy warto zgłosić się po pomoc?
Niepokojącym sygnałem jest sytuacja, w której określona aktywność zaczyna dominować nad codziennym życiem.
Warto skonsultować się ze specjalistą, jeśli:
- trudno ograniczyć czas poświęcany na daną aktywność,
- pojawia się silny niepokój przy próbie przerwania zachowania,
- zaniedbywane są obowiązki rodzinne lub zawodowe,
- dochodzi do konfliktów z bliskimi,
- występują problemy finansowe związane z hazardem lub zakupami,
- aktywność staje się sposobem radzenia sobie z emocjami,
- pojawia się poczucie winy po zakończeniu zachowania,
- kolejne próby ograniczenia nie przynoszą efektów,
- zmniejsza się zainteresowanie innymi aktywnościami,
- zachowanie negatywnie wpływa na zdrowie psychiczne lub fizyczne.
Im wcześniej rozpocznie się terapię, tym większa szansa na skuteczne odzyskanie kontroli nad swoim życiem.
Co daje terapia uzależnień behawioralnych
Leczenie nie polega wyłącznie na ograniczeniu konkretnego zachowania. Najważniejszym celem jest zrozumienie mechanizmów uzależnienia oraz wypracowanie nowych sposobów radzenia sobie z emocjami i stresem.
Regularna terapia pomaga:
- odzyskać kontrolę nad własnym zachowaniem,
- zmniejszyć przymus wykonywania określonych czynności,
- poprawić relacje rodzinne i partnerskie,
- odbudować poczucie własnej wartości,
- skuteczniej radzić sobie z napięciem,
- ograniczyć impulsywność,
- poprawić organizację codziennego życia,
- odzyskać równowagę między pracą, odpoczynkiem i relacjami,
- zmniejszyć ryzyko nawrotów,
- poprawić jakość życia.
Dla wielu pacjentów terapia staje się początkiem trwałej zmiany i odzyskania kontroli nad własnymi decyzjami.
